Qua sách báo, phim ảnh, TV hay lời kể của một người Mỹ đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam, chắc hẳn trong bạn đã xuất hiện những suy nghĩ, ấn tượng khác nhau về đất nước, con người và cuộc sống nơi đây. Liệu tất cả những điều bạn chưa từng được tận mắt chứng kiến đều là sự thật?

CUỘC SỐNG Ở MỸ THẬT SỰ DỄ DÀNG?

Hoa Kỳ là một quốc gia có mức sống cao tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc tất cả mọi công dân Hoa Kỳ đều có được cuộc sống ổn định và sung túc. Nhiều khách nước ngoài cảm thấy ngạc nhiên khi biết rằng phần lớn người dân Mỹ làm việc rất chăm chỉ , dành rất ít thời gian để nghỉ ngơi.Thậm chí những khoảng thời gian rảnh rỗi ít ỏi họ cũng dành cả cho các hoạt động thể dục thể thao hay những sở thích riêng của mình. Họ cảm thấy hối tiếc nếu để thời gian trôi đi một cách vô ích thay vì những giây phút thoải mái cùng bạn bè tán gẫu.

TẤT CẢ NGƯỜI DÂN MỸ ĐỀU GIÀU CÓ?

Hoa Kỳ cũng như bất cứ Quốc gia nào trên thế giới đều xuất hiện những tầng lớp kinh tế khác nhau trong xả hội . Bạn có thể cảm thấy ngạc nhiên khi biết một sinh viên người Mỹ đã phải tiết kiệm chi phí học tập như thế nào. Trong thực tế, thật khó đưa ra được định nghĩa Sinh Viên giàu hay nghèo tại Quốc gia này. Vì họ đều có thể vay tiền Chính phủ để học.

XÃ HÔI MỸ-MỘT XÃ HỘI KHÔNG PHÂN BIỆT ĐẲNG CẤP

Mặc dù trong lịch sử, Hoa Kỳ không phải là một Quốc Gia phân hóa giai cấp. Tuy nhiên chính khoảng cách chênh lệch về mặt kinh tế đã dẫn đến sự phân tầng giữa các giai cấp trong xã hội. Phần lớn người dân Mỹ thuộc tầng lớp trung lưu, một phần nhỏ thuộc tầng lớp thượng lưu và tầng lớp hạ lưu đang có xu hướng ngày một tăng. Tuy nhiên họ vẫn luôn tin rằng, sự chăm chỉ và năng lực tốt sẽ luôn được đền đáp xứng đáng.

NGƯỜI MỸ CÓ QUÁ TỰ TIN?

Trong thực tế, phần đông người Mỹ đều có phong cách tự tin và không ngần ngại nói thẳng những suy nghĩ của mình.Người Mỹ đánh giá cao sự trung thực và  thẳng thắn. Họ cũng không cảm thấy xấu hổ hay tỏ ra giận dữ khi người khác phê bình ý kiến của mình với một thái độ tích cực,tôn trọng và thân thiện. Họ cũng thích tranh luận hay từ chối một cách trung thực hơn là một lời đồng ý lịch sự nhưng không chân thành. Đừng vội kết luận Người Mỹ có phần thô lỗ trong giao tiếp vì đó có thể là nét khác biệt trong văn hóa giữa các quốc gia. Nếu một ai đó cho bạn biết bạn đã làm gì sai cũng chỉ với mục đích giúp bạn trở nên hoàn thiện hơn chứ không cố ý làm bạn cảm thấy xấu hổ trước đám đông hay tổn thương lòng tự trọng của bạn.

HOA KỲ – “ĐẤT NƯỚC CỦA TỰ DO” VÀ BẠN CÓ THỂ LÀM BẤT CỨ ĐIỀU GÌ MÌNH THÍCH?

Sự tự do cá nhân luôn được Người Mỹ đề cao và tôn trọng.Tuy nhiên những du khách lần đầu đặt chân tới vùng đất này sẽ dễ có cảm giác bối rối trước sự phức tạp của những môi quan hệ xã hội. Trong 300 năm qua, Người Mỹ luôn cố gắng cân bằng sự tự do cá nhân với sự thịnh vượng của xã hội. Tuy nhiên sinh viên Quốc tế học tập tại quốc gia này lại thực sự bất ngờ với vô vàn những nguyên tắc và qui định dành cho người ngoại quốc trong bất cứ lĩnh vực nào mà họ cần phải quan tâm và nghiêm chỉnh chấp hành khi sinh sống tại Mỹ.

GIÁO SƯ NGƯỜI MỸ RẤT THÂN THIỆN VÀ ĐÔI KHI SINH VIÊN CÓ THỂ GỌI HỌ BẰNG TÊN?

Trong thực tế có rất nhiều giáo sư Người Mỹ cho phép sinh viên của mình gọi họ bằng tên thay vì Họ như thông thường. Tuy nhiên diều này không có nghĩa là họ không đòi hỏi bạn  một sự tôn trọng tuyệt đối. Sự lịch sự, nhã nhặn và tôn trọng trong thái độ của bạn với các giáo sư tại quốc gia này có thể khác với những gì bạn từng biết. Nó có thể là sự tham gia nhiệt tình vào buổi thảo luận trên lớp hay sẵn sàng đặt những câu hỏi với giáo viên khi bạn gặp khúc mắc. Hãy quan sát cách những sinh viên người bản xứ tiếp xúc với các giáo sư của họ, bạn sẽ học hỏi được nhiều điều bổ ích cho những giờ lên lớp khi Du Học tại Hoa Kỳ.

NHỮNG ĐẶC ĐIỂM NỔI BẬT TRONG VĂN HÓA MỸ.

Trong văn hóa gia đình ở Mỹ đề cao tính tự lập, các thành viên dù có mối quan hệ chặt chẽ với gia đình và cộng đồng, nhưng mỗi cá nhân đều phải tập cho mình những thói quen tự lập ngay từ khi còn bé.

Ví dụ như các em phải tự đến trường hay về nhà bằng xe buýt(school bus), mỗi ngày đều có giờ tự học ở trường.

Song song đó, đề cao tính cá nhân và  nhân quyền nghĩa là mỗi thành viên trong gia đình đều được tôn trọng và được đảm bảo về quyền bình đẳng con người . Nhiều người Việt khi định cư ở Mỹ bày tỏ e ngại khi điều này sẽ tạo nên tính ích kỷ và ảnh hưởng đến truyền thống kính trên nhường dưới của văn hóa Á Đông. Nhưng, thật ra các tập tính trên khiến cho mỗi cá nhân tự ý thức hơn về sự tôn trọng bản thân và qua đó sẽ biết cách tôn trọng người khác.

VĂN HÓA ỨNG XỬ, GIAO TIẾP

Cách xưng hô:  Cách viết tên ở Mỹ được viết như sau. TÊN trước, sau đó đến TÊN ĐỆM và HỌ. Ví dụ: tên ở VN là Nguyễn văn A ở Mỹ sẽ được viết là A Văn Nguyễn. Trong cách xưng hô trang trọng lịch sự của Người Mỹ sẽ gọi tên họ (last name). Nếu là Nam sẽ được gọi Mr + họ. Nếu là nữ đã kết hôn là Mrs và chua kết hôn là Miss hoặc gọi chung khi không phân biệt đã kết hôn hay chưa là Ms. Bên cạnh đó, nếu người đó có học vị, thì gọi theo học vị. ví dụ như là người đó có bằng thạc sĩ hay tiến sĩ (M.D  Ph.D) gọi là “Dr” (Doctor) hoặc giáo sư là Professor” (Prof)  Trong trường hợp than mật, có thể gọi tên riêng.

Sự thẳng thắn:  mặc dù ở Mỹ rất đề cao tính chuyên nghiệp và lịch thiệp, nhưng sự thẳng thắn còn quan trọng hơn. Người Mỹ luôn thích trao đổi và nhận xét thẳng thắn, nhung đi cùng sự tôn trọng, họ không thích sự vòng vo và điều đó giúp giải quyết vấn đề mà không tốn quá nhiều thời gian, xa rời vấn đề hay cần đến bên thứ ba, khi định cư ở Mỹ, bạn sẽ cảm thấy sự thẳng thắn này rất cần thiết trong cuộc sống ở đất nước công nghiệp này.

Phong thái thoải mái: Trong giao tiếp người Mỹ luôn tạo ra pong thái thoải mái mang đến sự cởi mở và chân tình hơn để các vấn đề được mở rộng, họ không thích sự dè dặt lẫn nhau. Đặc biệt là họ không quá đặt nặng các lễ nghi xã hôi miễn sao trong các môi quan hệ có sự tôn trọng lẫn nhau.

Ngôn ngữ cơ thể: Ngôn ngữ cơ thể là một trong những yếu tố tạo nên văn hóa Mỹ, đôi khi còn quan trọng hơn ngôn từ giao tiếp. Điều này được thể hiện qua cách bắt tay, cách đứng, ngồi, nét mặt, khoảng cách đứng khi giao tiếp…”ngôn ngữ có thể nói dối nhưng ngôn ngữ cơ thể luôn luôn nói thật” (Allan Pease tác giả cuốn sách The Definitive Book of Body Language)

Văn hóa công sở

Coi trọng thời gian: trong xã hội Mỹ, vấn đề thời gian luôn được đặt hàng đầu và trong công việc đây là qui tắc vàng. Nếu định cư ở Mỹ, bạn sẽ thấy mọi thứ được tính trên từng chi tiết của thời gian từ các phương tiện đi lại đến giờ giấc cá nhân của mỗi người. Vì thế, cần lưu ý sự đúng giờ trong các cuộc hẹn, giờ họp hành ở Mỹ.

Tính độc lập: Trong các cuộc  thảo luận, người Mỹ luôn thích sự độc lập. Họ khuyến khích các thành viên nên tích cực nêu lên chính kiến của bản thân. Ngoài ra,trong công việc, họ xu hướng đặt câu hỏi và trả lời, cũng như phân tích để giải quyết vấn đề. Lưu ý, điều này khác với độc đoán, bảo thủ.

Sự cạnh tranh và hợp tác: Văn hóa Mỹ luôn coi trọng thành quả đạt được. Trong môi trường làm việc luôn tạo ra sự cạnh tranh để giúp nhân viên có tính cầu tiến. Nhưng ở Mỹ đa số là làm việc theo nhóm (team work) để hợp tác cùng nhau đạt mục tiêu.

Văn Hóa nơi công cộng

Cám ơn, xin lỗi, vui lòng: Nếu định cư ở Mỹ bạn sẽ phải dùng từ: Cám ơn, xin lỗi và vui lòng (Please) nhiều nhất. Điều này không phải là sự khách sáo mà thể hiện phép lich sự tối thiểu mà một người phải có trong văn hóa Mỹ.

Xếp hàng: dù bạn đi đến bất cứ đâu, ở độ tuổi, giới tính, địa vị nào, bạn cũng phải xếp hàng để chờ đến lượt như mọi người.

Tiết kiệm: khác hẳn với nhiều suy nghĩ, những người sống ở “trung tâm kinh tế thế giới”rất tiết kiêm. Nếu đi ăn nhà hàng tự chọn (buffee) thì họ chỉ lấy đủ vừa lượng thức ăn mình có thể ăn, họ thường mua sắm vào mùa giảm giá(sale off) hoặc chờ các ngày siêu giảm giá như ngày Thứ Sáu Đen (Black Friday) và sử dụng các phương tiện công cộng hoặc xe đạp, đi bộ để tiết kiệm nhiên liệu.

Tôn trọng các qui định và pháp luật: Người Mỹ rất có ý thức tự giác tuân thủ các qui định và pháp luật điều này thể hiện rõ nhất trong văn hóa giao thong. Mặt khác, các mức phạt trong qui định, pháp luật của Mỹ thường rất cao,  và đối với luật là không có sự khoan nhượng.

Tiền boa (tipping): Đây là thói quen hình thành nên nét văn hóa thể hiện sự lịch sự và thân tình của Người Mỹ. Khi sử dụng các dịch vụ như: nhà hàng, khách sạn, taxi…bạn nên trà tiền boa (tipping) cho họ vì đã phục vụ mình, có nhiều nơi, họ không tính phí phục vụ vào hóa đơn để bạn tự quyết định số tiền đấy theo chất lượng mà bạn cảm nhận được. Thông thường, mức phí phục vụ là khoảng từ 5 – 15% trên tổng hóa đơn.